słowniczek terminologii związanej ze słuchawkami

Impedancja

Impedancja [łac.], opór pozorny układów: elektr. (impedancja elektryczna, opór elektryczny), akust. (impedancja akustyczna, opór akustyczny) i mech. (impedancja mechaniczna).
Impedancja, Z, uogólniona oporność obwodu elektrycznego, w ogólności dana funkcją zespoloną. Dla prądu zmiennego o częstości ω, dla przebiegu sinusoidalnego Z(ω)=R(ω)+iX(ω)=ϑZϑe^iΦ(ω), gdzie: R(ω) - rezystancja, X(ω) - reaktancja, ϑZϑ - zawada, Φ(ω) - kąt fazowy impedancji, ω - częstość kołowa zmian prądu, przy czym pomiędzy tymi wielkościami zachodzą związki:

Impedancja wyraża się w omach (w układzie SI), dla obwodów złożonych stosuje się takie same prawa składania jak dla rezystancji (równoległe i szeregowe łączenie oporów). Impedancja dla kondensatora o pojemności C wynosi 1/(iωC), dla cewki o indukcyjności L wynosi iωL (induktancja), dla opornika (o oporze R) Z=R. W szczegółowych zagadnieniach dotyczących falowodów definiuje się impedancję indukcyjną (bocznikową), falową oraz pojemnościową.

Częstość, częstotliwość

Dla drgania okresowego - liczba okresów drgań w danym przedziale czasu. Jednostką częstości w układzie SI jest 1 herc (Hz) równy jednemu drganiu na sekundę.

Opór elektryczny

Wielkość charakteryzująca przeciwdziałanie przepływowi prądu elektr. ze strony elementu przewodzącego; jest równa stosunkowi napięcia elektr. U między końcami tego elementu do natężenia I płynącego przezeń prądu; w obwodzie prądu stałego występuje o.e. czynny (omowy, rezystancja, R); w obwodzie prądu przemiennego o pulsacji ω zawierającego indukcyjność L lub/i pojemność C występuje o.e. bierny (reaktancja, X): indukcyjny (tzw. induktancja), równy ωL, lub/i pojemnościowy (tzw. kapacitancja), równy 1/ωC; w obwodzie prądu elektr. zawierającego rezystor, indukcyjność i pojemność występuje o.e. pozorny (impedancja elektryczna, Z), równy Z = R + jX, gdzie j² = –1 (jednostka urojona), X — wypadkowy o.e. bierny; jednostka: om.

Opór akustyczny

(Impedancja akustyczna), wielkość charakteryzująca reakcję ośr. sprężystego na zaburzenie wywołane rozchodzącą się w nim falą akust.; jednostka: Pa· s/m³; o.a. jest wielkością zespoloną, a w przypadku fali płaskiej — rzeczywistą, równą iloczynowi gęst. ośrodka i prędkości rozchodzenia się w nim dźwięku.

Pasmo przenoszenia

Zakres częstotliwości, dla których współczynnik przenoszenia danego układu elektronicznego nie zmniejsza się o więcej niż o: Pasmo przenoszenia

HERC [Hz]

Jednostka częstotliwości w układzie SI; jest to częstotliwość zjawiska okresowego, którego okres jest równy 1 s; 1 Hz = 1 s^–1; nazwa herc od nazwiska H.R. Hertza.

Dźwięk

Zaburzenia falowe w ośr. sprężystym, gazowym, ciekłym i stałym (fale, fale sprężyste) zdolne do wywołania wrażenia słuchowego, a także wrażenie słuchowe wywołane tym zjawiskiem. Dźwięk zatem — to zachodzące z odpowiednią częstością zmiany ciśnienia w ośr. (ciśnienie akustyczne), na które reaguje organ słuchu. Ucho ludzkie reaguje na względną zmianę poziomu dźwięku (wyrażaną na ogół w decybelach, dB). Najniższa wartość ciśnienia akust. (przy częst. 1000 Hz) wykrywanego przez ucho ludzkie wynosi średnio 20 μPa (próg słyszalności); 20 Pa — to próg bólu. Częstości fal dźwiękowych zawierają się w granicach 16 Hz–20 kHz. Fale sprężyste o częstościach wyższych nazywa się ultradźwiękami, a o częstościach niższych infradźwiękami; fale o częst. 10⁹ Hz i wyższej stanowią hiperdźwięki. Źródłem dźwięku są drgające ciała stałe (np. struny, membrany) oraz zawirowania powietrza. Zagadnienia wytwarzania, rozchodzenia się i odbioru dźwięku są przedmiotem badań akustyki.
Fizycznymi wielkościami określającymi dźwięk są: ciśnienie akust., natężenie dźwięku, widmo dźwięku oraz częstość składowej podstawowej w tym widmie lub częstość czystego tonu. Wielkościom tym odpowiadają cechy subiektywne: natężeniu — głośność dźwięku, częstości podstawowej — wysokość, a widmu — barwa dźwięku. Dźwięki długotrwałe dzielą się na tony dźwięki harmoniczne, sinusoidalne, o jednej częstości) i złożone z tonów — wielotony i szumy; wśród dźwięków krótkotrwałych (impulsów) rozróżnia się stuki i trzaski. W przeciwieństwie do szumów, stuków i trzasków tony i wielotony są odczuwane jako dźwięki o określonej wysokości. Dźwięki spotykane w praktyce są zwykle przebiegami zmiennymi w czasie (transjenty), złożonymi z tonów, wielotonów, szumów. Czas trwania dźwięku może wpływać na charakter odczucia dźwięku; np. długotrwałe, silne dźwięki powodują chwilowe podwyższenie progu słyszalności, a więc następne dźwięki wydają się cichsze. Każdy dźwięk złożony można rozłożyć na sumę dźwięków prostych; rozkład taki nazywa się analizą dźwięku. Analiza dźwięku ma wiele zastosowań prakt.; jest wykorzystywana do badania właściwości hałasu, mowy, instrumentów muz.; w walce z hałasem umożliwia np. dobór odpowiednich materiałów dźwiękochłonnych. Procesem odwrotnym jest synteza dźwięku — sumowanie dźwięków harmonicznych o różnych częstościach, amplitudach i fazach; stosowana do otrzymywania sztucznej mowy i muzyki.

Ciśnienie akustyczne

Zmienne w czasie odchylenie od wartości średniej ciśnienia panującego w ośr. występujące przy rozchodzeniu się w nim fali sprężystej (akust.); ciśnieniu akustycznemu towarzyszą rozprzestrzeniające się w ośr. chwilowe zmiany gęstości ośr. w postaci lokalnych zgęszczeń i rozrzedzeń; ciśnienie akustyczne działając na organ słuchu jest bodźcem wywołującym wrażenie słuchowe (dźwięk); najmniejsza wartość skuteczna ciśnienia akustycznego o częst. 1000 Hz (wartość standardowa w akustyce) wywołująca u przeciętnego słuchacza dostrzegalne wrażenie słuchowe (próg słyszalności) wynosi 2 · 10Pa; dla tonów niższych i wyższych czułość słuchu jest mniejsza (izofony); ciśnienia akustyczne o wartościach większych od 0,5 Pa są uważane za szkodliwe dla człowieka (hałas), a powyżej 20 Pa (próg bólu) wywołują wrażenie bólu.

Natężenie dźwięku

Natężenie akustyczne, I, wielkość charakteryzująca fale akust. pod względem energ.; jest liczbowo równa średniej wartości strumienia energii akust. przepływającego w czasie 1 s przez jednostkowe pole powierzchni prostop. do kierunku rozchodzenia się fali; jednostka W/m²; próg słyszalności tonu o częstości 1000 Hz odpowiada natężeniu dźwięku 10^–12 W/m², zaś górna granica słyszalności tego tonu — 10² W/m². Poziom natężenia dźwięku jest to wielkość określająca natężenie dźwięku w skali logarytmicznej (w decybelach, dB) w stosunku do umownie przyjętej wartości odniesienia I₀ = 10^–12 W/m² : i = 10 lg (I/I₀) dB.

Próg słyszalności

Najmniejsza wartość ciśnienia akustycznego (natężenia dźwięku) tonu o określonej częstotliwości wywołująca u danego człowieka wrażenie słuchowe; wartość progu słyszalności wyraża się w decybelach (dB), przyjmując za wartość progową krzywą izofoniczną (izofony) dla poziomu głośności 0 fonów, co odpowiada poziomowi ciśn. 0 dB określonego dla tonu o częst. 1000 Hz względem ciśn. akust. 2 · 10^–5N/m² (20 μPa) lub odpowiednio natężenia dźwięku 10^–12 W/m². Próg słyszalności u różnych osób jest różny, a u tej samej osoby zależy od jej stanu fizjol., psych., pory dnia i in. czynników.

Próg bólu

Fizjol. wartość ciśnienia akustycznego, przy której ucho odczuwa wrażenie bólu; wartość ta jest prawie niezależna od częstotliwości; wyznacza ją górna krzywa izofoniczna (izofony) na poziomie 130 dB dla dźwięków sinusoidalnych i 120 dB dla szumów; reakcja bólu ucha na silne bodźce ciśnienia akust. jest wywołana jego działaniem na mięśnie bębenka i kosteczki ucha środk.; jest obroną organizmu przed ewentualnym uszkodzeniem struktur aparatu słuchowego.

Hałas

[ukr.], dźwięk niepożądany lub szkodliwy dla zdrowia ludzkiego. Rozróżnia się hałasy ciągłe o nieznacznych zmianach natężenia i widma częstotliwości w czasie (szmer, szum) oraz hałasy impulsowe (np. huk, trzask). Szkodliwość hałasu zależy od jego natężenia, widma częstotliwości, charakteru zmian w czasie, zawartości składowych niesłyszalnych oraz długotrwałości działania. Wielkością określającą subiektywne odczucie dokuczliwości hałasu jest hałaśliwość, wyrażana w noysach. Zróżnicowanie odczucia hałasu obrazują krzywe jednakowej hałaśliwości. Subiektywne odczucie natężenia dźwięków (w tym również hałasu) określa głośność. Odpowiednikiem pomiaru głośności dźwięku dla hałasu jest poziom hałaśliwości. Szkodliwość lub dokuczliwość hałasu ocenia się za pomocą liczby N-ów. W zależności od rodzaju źródła emisji dźwięku rozróżnia się hałas przem. (na stanowiskach pracy i w otoczeniu zakładu), komunik. (drogowy, kol. i lotn.) oraz osiedlowy (komunalny i mieszkaniowy). Bezpośredni wpływ hałasu na ludzi objawia się zakłóceniami ich aktywności (wypoczynku, komunikacji słownej, pracy umysłowej, itp.), stwarzając jednocześnie odczucie dyskomfortu i uciążliwości wywołanej warunkami akust.; hałas wpływa niekorzystnie na narząd słuchu, układy nerwowy i krążenia oraz inne narządy wewn.; hałas o poziomie natężenia dźwięku 45–70 dB jest przyczyną występowania u ludzi m.in. uczucia zmęczenia i ogólnego wyczerpania, obniżenia czułości wzroku, zwiększenia częstości występowania bólów i zawrotów głowy, stanów niepokoju i rozdrażnienia, niekorzystnie wpływa na sen i wypoczynek; powyżej 80 dB powoduje uszkodzenia narządowe (trwałe obniżenie ostrości słuchu lub chwilowa głuchota); b. nieprzyjemny i szkodliwy jest krótkotrwały, nieoczekiwany hałas impulsowy powyżej 90 dB oraz wąskopasmowy o wysokiej częstotliwości (powyżej 4000 Hz, np. pisk, syk). Reakcja biol. i psych. na działanie hałasu jest częściowo odmienna u różnych ludzi w zależności od wieku, płci, nastawienia emocjonalnego. Problemami zwalczania hałasu zajmuje się akustyka techn., bud. i urbanistyczna.

Noys

[ang.], umowna jednostka hałaśliwości równa dokuczliwości, jaką (wg przeciętnego obserwatora) sprawia hałas o widmie ciągłym (szum) zawartym w paśmie 910–1010 Hz i natężeniu 40 dB.

N liczba

Miara poziomu hałasu stosowana do oceny subiektywnego odczucia szkodliwości lub dokuczliwości (uciążliwości) hałasu, oparta na znormalizowanym układzie krzywych odpowiadających w przybliżeniu równym poziomom hałaśliwości (noys) przedstawionych w oktawowej (oktawa) skali częstotliwości.

Głośność

Subiektywne odczucie natężenia dźwięku; zależy od natężenia, częstotliwości i widma drgań; przy ustalonym natężeniu dźwięku człowiek odbiera jako najgłośniejsze dźwięki do częst. 3–4 kHz, a jako najmniej głośne — o częst. poniżej 100 Hz i powyżej 10 kHz; jednostka son. Poziom głośności, wielkość będąca porównawczą miarą głośności dźwięku w odniesieniu do głośności dźwięku wzorcowego; wyraża się w fonach, których liczba jest równa poziomowi ciśnienia akust. (w decybelach) tonu o częst. 1000 Hz ocenianego przez słuchacza jako identycznie głośny z dźwiękiem badanym. Równe poziomy głośności w zakresie częstotliwości słyszalnych obrazują krzywe zw. izofonami.

Fale

Zaburzenia pól fiz. rozchodzące się ze skończoną prędkością i przenoszące energię. Ze względu na fiz. naturę zachodzących zjawisk rozróżnia się: fale polegające na mech. przemieszczaniu się elementów ośr. (np. fale sprężyste), fale elektromagnetyczne (np. światło, fale radiowe), które są zaburzeniami pola elektromagnet., fale grawitacyjne (stanowiące zaburzenia pola grawitacyjnego), fale de Broglie'a (zw. też falami materii), związane z poruszającymi się mikrocząstkami materii (np. elektronami, neutronami, atomami). Powyższy podział jest b. uproszczony — nie obejmuje m.in. pewnych specyficznych fal w plazmie (np. fal magnetohydrodynamicznych, zw. też falami Alfvéna). Rozchodzenie się fal opisuje równanie falowe; dla fal sprężystych równanie to wynika z równań ruchu Newtona, dla fal elektromagnet. z równań Maxwella, fale de Broglie'a (w przybliżeniu nierelatywistycznym) opisuje równanie Schrödingera. W najprostszym przypadku fali jednowymiarowej (np. na sprężystej strunie) równanie falowe ma postać:

fale - wzór

gdzie ψ (x, t) — funkcja falowa — funkcja opisująca zależność zaburzenia od zmiennych przestrzennych i czasu, v — prędkość przemieszczania się zaburzenia. Z punktu widzenia zależności czasowej zaburzenia wyróżnia się: impulsy falowe, w których zaburzenie w określonym punkcie trwa przez określony czas, oraz fale harmoniczne, w których w określonym punkcie zaburzenie zmienia się w czasie t periodycznie. Wśród fal harmonicznych ważną grupę stanowią fale sinusoidalne: biegnące — w których zaburzenie przemieszcza się w przestrzeni, i stojące (w falach tych wyróżnia się punkty, w których zaburzenie stale znika — tzw. węzły, i punkty, w których zaburzenie ma w określonej chwili wartość maks. — tzw. strzałki). Fale biegnące w przypadku jednowymiarowym opisuje funkcja falowa ψ (x, t) = A cos (kx – ω t), dla fal de Broglie'a ψ (x, t) = Ae ^{i (kx – ω t)}, gdzie A jest amplitudą fali a argument (kx –ω t) określa fazę fali; ω — częstość kołowa fali, k = 2π/λ — liczba falowa, λ — długość fali, czyli najmniejsza odległość między punktami o takiej samej fazie zaburzenia. Fale, w których punkty jednakowego zaburzenia (ściślej, jednakowej fazy), czyli powierzchnia falowa, wyznaczają w przestrzeni płaszczyznę, są zw. falami płaskimi, sferę — falami kulistymi, powierzchnię cylindryczną — falami cylindrycznymi. Powierzchnia falowa fali harmonicznej przemieszcza się z prędkością fazową v = λv (v = ω /2π — częstość fali). Z punktu widzenia charakteru zaburzenia rozróżnia się fale skalarne (w których zaburzenie jest opisane funkcją skalarną, np. ciśnienie w gazie), fale wektorowe, w których zaburzenie opisuje funkcja wektorowa (np. natężenie pola elektr.) i fale spinorowe (fale de Broglie'a dla elektronów z uwzględnieniem spinu).
Fale, w których kierunek zaburzenia jest równoległy do kierunku rozchodzenia się fal, są falami podłużnymi (np. fale dźwiękowe w powietrzu), zaś fale, w których kierunek zaburzenia jest prostopadły do kierunku rozchodzenia się fal — falami poprzecznymi (np. fale elektromagnet. w próżni, fale na powierzchni wody); istnieją też fale wektorowe, które nie należą do żadnej z tych grup, np. fale sprężyste w kryształach, fale elektromagnet. w kryształach dwójłomnych. Z ruchem falowym wiąże się wiele charakterystycznych zjawisk, jak np.: interferencja fal, dyfrakcja fal, rozpraszanie fal, dyspersja fal, odbicie i załamanie fal, absorpcja fal; z falami nieskalarnymi łączą się ponadto zjawiska polaryzacji fal.
W historii fizyki rozróżnia się kilka okresów, w których odmiennie podchodzono do zjawiska falowego. W pierwszym (do poł. XIX w.) każdy ruch falowy był traktowany jako zaburzenie pewnego ośr. materialnego (stąd koncepcja eteru, w którym rozchodziłyby się fale świetlne). W drugim okresie, rozpoczętym pracami J.C. Maxwella, promieniowanie elektromagnet. było opisywane jako zaburzenie pól elektr. i magnet. (które mogą istnieć w próżni). Okres trzeci zapoczątkowało stwierdzenie (na przeł. XIX i XX w.) korpuskularnej natury promieniowania elektromagnet. (foton) oraz odkrycie (1924) falowej natury mikrocząstek (hipoteza de Broglie'a); konsekwencją tego przełomowego odkrycia jest stwierdzenie, że falowe właściwości materii pojawiają się przy opisie mikroskopowym w dowolnej dziedzinie fizyki.

Fale radiowe

Fale elektromagnet. o dł. 10^–4–10⁵ m (odpowiada im częstotliwość 3 · 10¹²–3 · 10³ Hz). Tradycyjnie dzielą się na fale radiowe długie 1–100 km, średnie 100–1000 m, krótkie 10–100 m, ultrakrótkie 1–10 m i mikrofale 10^–4–1 m (wyróżnione ze względu na swoiste właściwości, a także specjalne sposoby wytwarzania, przesyłania oraz detekcji). Obecnie obowiązuje dekadowy podział widma fal radiowych. Fale radiowe są wykorzystywane w łączności radiowej, radiofonii, telewizji, radiolokacji, radioastronomii, spektroskopii i badaniach nieniszczących, grzejnictwie indukcyjnym, medycynie. Źródłami fal radiowych są prądy wielkiej częstotliwości, płynące w antenach urządzeń nadawczych, radioźródła i in. Fale radiowe mogą rozchodzić się w przestrzeni w sposób swobodny lub być prowadzone w falowodach; rozchodząc się ulegają odbiciu, załamaniu, ugięciu, rozproszeniu i pochłanianiu.
Na propagację (rozchodzenie się) fal radiowych w warunkach ziemskich mają wpływ: powierzchnia ziemi, troposfera i jonosfera. Ze względu na sposób propagacji rozróżnia się fale: przyziemne (rozchodzące się w pobliżu powierzchni ziemi jako fale powierzchniowe oraz nad powierzchnią ziemi jako fale nadziemne), troposferyczne (rozchodzące się w troposferze), jonosferyczne (odbite od jonosfery). Propagacja fal radiowych powierzchniowych zależy od częstotliwości fal oraz od parametrów elektr. powierzchni ziemi (morza); jako fale powierzchniowe rozprzestrzeniają się gł. fale długie. Propagacja fal radiowych nadziemnych zależy w dużym stopniu od parametrów elektr. troposfery. Jako fale nadziemne rozprzestrzeniają się gł. fale ultrakrótkie (w zasięgu bezpośredniej widoczności między anteną nadawczą a odbiorczą) i fale średnie. Propagacja fal radiowych jonosferycznych ma duże znaczenie w łączności radiowej w zakresie fal krótkich; fale te po wielokrotnym odbiciu od jonosfery i powierzchni ziemi mogą nawet okrążyć Ziemię.

Radiowe fale — dekadowy podział widma

DEKADOWY PODZIAŁ WIDMA FAL RADIOWYCH
Nazwa zakresu fal	Oznaczenie	Długości fal	Częstotliwość
Myriametrowe	VLF	100–10 km	3–30 kHz
Kilometrowe	LF	10–1 km	30–300 kHz
Hektometrowe	MF	1000–100 m	300–3000 kHz
Dekametrowe	HF	100–10 m	3–30 MHz
Metrowe	VHF	10–1 m	30–300 MHz
Decymetrowe	UHF	100–10 cm	300–3000 MHz
Centymetrowe	SHF	10–1 cm	3–30 GHz
Milimetrowe	EHF	10–1 mm	30–300 GHz
Decymilimetrowe	—	1–0,1 mm	300–3000 GHz

Podczerwone promieniowanie

Promieniowanie IR, podczerwień, promieniowanie elektromagnet. o fali dł. 0,76–ok. 2000 μm, niewywołujące wrażeń wzrokowych. Obszar podczerwieni dzieli się umownie na podczerwień bliską (0,76–2,5 μm), średnią (2,5–50 μm) i daleką (50–2000 μm). Promieniowanie podczerwone jest emitowane przez wszystkie ciała (także człowieka), przy czym im niższa temperatura ciała, tym większa długość fali odpowiadająca maksimum w widmie promieniowania (dla ciał o temp. 20°C maksimum przypada na fale dł. ok. 19 μm).

Opór elektryczny

Oporność elektryczna, wielkość charakteryzująca element przewodzący (przewodnik), której miarą — w przypadku prądu stałego — jest stosunek napięcia elektr. U między jego końcami do natężenia I płynącego przezeń prądu elektr. R = U/I (prawo Ohma); opór ten, zwany oporem elektrycznym czynnym (omowym) lub rezystancją, w przypadku elementu przewodzącego wykonanego z jednorodnego materiału izotropowego o stałym przekroju poprzecznym S i długości d jest równy R = ρd/S, gdzie ρ — opór elektryczny właściwy, zw. też rezystywnością, charakteryzuje właściwości elektr. materiału przewodnika. Wartość oporu elektrycznego właściwego dla różnych materiałów jest różna — najmniejsza dla metali (10^–8–10^–4 Ω · m), największa dla dielektryków (>10⁷ ? · m), pośrednia dla półprzewodników — i w różnym stopniu zależy od temperatury, zanieczyszczeń, składu chem., naprężeń mech. i in. czynników (np. padającego światła w przypadku półprzewodników). W analizie obwodów elektr., w których zmiany napięć i prądów mają charakter sinusoidalny, wprowadza się pojęcie oporu elektrycznego pozornego (zespolonego) Z, zw. też impedancją (zespoloną), zdefiniowanego (zgodnie z prawem Ohma dla wartości skutecznych zespolonych) zależnością Z = U/I; w ogólnym przypadku Z = R + jX, a jej moduł

opór elektryczny

przy czym R jest oporem elektrycznym czynnym (rezystancją), natomiast X jest oporem elektrycznym biernym nazywanym też reaktancją; w szczególnym przypadku — szeregowo połączonych elementów o indukcyjności L i pojemności C — wypadkowa reaktancja wynosi X = ωL –(ω — pulsacja prądu zmiennego), wyrażenie ωL jest zwane oporem elektrycznym biernym indukcyjnym (reaktancją indukcyjną, induktancją), a 1/ωC — oporem elektrycznym biernym pojemnościowym (reaktancją pojemnościową, kapacitancją). Do pomiaru oporu elektrycznego używa się omomierza, megaomomierza, mostka elektr., logometru, woltomierza i amperomierza (pomiar oporu elektrycznego dokonywany metodą techn.), kompensatora elektr. itp. Jednostką oporu elektrycznego jest om (Ω).

OM [Ω]

Jednostka oporu elektr. w układzie SI; jest to opór elektr. między 2 punktami (ściślej — powierzchniami ekwipotencjalnymi) przewodu jednorodnego prostoliniowego, gdy występujące między tymi punktami niezmienne napięcie elektr. 1 V wywołuje w tym przewodzie prąd elektr. 1 A; 1 Ω = 1 V ⁄ 1 A = 1 m² · kg · s^–3 · A^–2; nazwa om od nazwiska fizyka niem. G.S. Ohma.

Rezystancja

Opór rzeczywisty (czynny) w obwodzie elektrycznym.

Głośnik

Przetwornik elektroakustyczny, urządzenie umożliwiające otrzymywanie przebiegów akustycznych z przebiegów elektrycznych. Głośnik składa się z membrany i wprawiającego ją w drgania urządzenia zasilanego napięciem elektrycznym. Najważniejszymi cechami charakteryzującymi głośnik są: pasmo przenoszenia, poziom ciśnienia akustycznego, zniekształcenia nieliniowe, skuteczność, moc znamionowa, impedancja znamionowa.

Membrana

Cienka, sprężysta płytka, drgająca na skutek zmian ciśnienia akustycznego (np. w mikrofonie) lub wskutek zmian strumienia magnetycznego (np. w głośniku). Stosowana jest do przetwarzania drgań mechanicznych w drgania akustyczne i na odwrót.

Stereofonia

(stereo- + gr. phoné ‘głos, dźwięk’), elektroakust. technika zapisywania i odtwarzania dźwięku (zwykle dwukanałowego) bądź technika nadawania i odbierania dźwięku (radiofonia), dająca wrażenie przestrzenności jego brzmienia i możliwość określania położenia źródeł dźwięku w przestrzeni — podobnie jak przy bezpośrednim słuchaniu.
Źródłem informacji o kierunku, z którego przychodzi dźwięk, są dla organów słuchu różnice amplitudy i fazy fal dźwiękowych dochodzących do lewego i prawego ucha. Wrażenie przestrzenności dźwięku można uzyskać odtwarzając za pomocą co najmniej 2 głośników (lewego i prawego) zapis zarejestrowany przez odpowiadające im mikrofony. W stereofonii stosuje się gramofony wyposażone w adaptery stereofoniczne, przekazujące do 2 głośników 2 różne sygnały zapisane w jednym rowku płyty stereofonicznej, magnetofony nagrywające (i odtwarzające) sygnał „lewy” i „prawy” jednocześnie na 2 ścieżkach oraz radioodbiorniki do odbioru audycji stereofonicznych, wyposażone w dekodery przekształcające odbierany sygnał na sygnały lewego i prawego kanału. Pierwsze próby stereofonicznego przesyłania dźwięków przeprowadził A.G. Bell w końcu XIX w.; pierwszą 2-kanałową transmisję stereofoniczną zademonstrowano 1881 na wystawie przem. w Paryżu; 1920 A.D. Blumlein opatentował urządzenie stereofoniczne zawierające 2 mikrofony i 2 głośniki; 1925 radiostacja w New Haven (USA) nadała próbne audycje stereofoniczne; 1933 przeprowadzono próbną transmisję stereofoniczną trzykanałową (z Filadelfii do Waszyngtonu), a w W. Brytanii rozpoczęto nagrywanie płyt stereofonicznych wg patentu Blumleina; 1936 w laboratoriach Bella opracowano 2-kanałową metodę nagrywania płyt stereofonicznych; 1939 powstał pierwszy film ze stereofonicznym, 3-kanałowym dźwiękiem; 1952 powstał system film. Cinemascope o 3 kanałach (z dodatkowym kanałem efektów specjalnych). W Polsce rozpoczęto nadawanie audycji stereofonicznych na falach ultrakrótkich 1967.